NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

 

Sprawy formalno-administracyjne

 

  • Do kiedy gminy są zobowiązane wykonać takie ewidencje? Proszę o dokładną datę.

    Według ustawy z dn. 23 lipca 2003 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (DzU nr 162 z 17.09.2003) gminna ewidencja zabytków powinna być założona w ciągu 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy (art. 143 p.1). Według art. 151 ustawa weszła w życie 60 dni od ogłoszenia. Czyli termin upłynął 17.11.2006 r. Prace w gminach jednak trwają nadal.

     

  • Czy program Gminna Ewidencja Zabytków. v2.2 jest programem darmowym i nie wymaga licencji?

    Program GEZ został przygotowany na zlecenie KOBiDZ i jest przeznaczony dla gmin, którym ma ułatwić wywiązanie się z ustawowego obowiązku wykonania gminnej ewidencji zabytków. Jest on narzędziem pomocniczym i jego wykorzystanie przez gminy nie jest obowiązkowe. Wszystkim zainteresowanym udostępniany jest nieodpłatnie, bez licencji i ograniczeń czasowych. Jednorazowa instalacja programu umożliwia wprowadzenie danych tylko dla jednej gminy wybranej z listy.

    Program umożliwia zarówno instalację jednostanowiskową jak i sieciową - szczegóły w instrukcji obsługi.

     

  • Czy istnieje możliwość zarejestrowania użytkownika o większych uprawnieniach?

    Jest taka możliwość. Jednak obecnie jest ona zastrzeżona dla KOBiDZ - przynajmniej do czasu pełnego jej uruchomienia, które będzie mogło nastąpić po przekazaniu przynajmniej części danych z gmin. Dopiero po jej konsolidacji i przetestowaniu, wersja programu umożliwiająca przegląd więcej niż jednej gminy będzie mogła zostać udostępniona ośrodkom regionalnym i wojewódzkim konserwatorom zabytków. Na razie jednak nieustannie docierają do nas informacje o intensywnym wykorzystywaniu programu przez gminy, lecz rezultatów w postaci napływających plików z danymi nie odnotowujemy.

    Przekazana wersja programu ma z założenia służyć gromadzeniu i wykorzystywaniu informacji na poziomie gminy.

     

  • Kto może być wykonawcą gminnej ewidencji zabytków? Czy istnieją jakieś szczególne wymagania?

    Wykonawcą gminnej ewidencji zabytków może być każdy, kto ma stosowne kwalifikacje i umiejętności, umożliwiające jej rzetelne i poprawne wykonanie.

     

  • Ile kompletów kart adresowych należy wykonać przy sporządzaniu gminnej ewidencji zabytków?

    To zależy wyłącznie od indywidualnych umów. Przez komplet kart adresowych rozumiemy wydruk wszystkich wprowadzonych rekordów bazy. Taki zestaw powinien trafić do zainteresowanej gminy - o ile nie zdeklaruje ona, że wystarczą jej wypełnione pliki niniejszego programu. Wojewódzki Konserwator Zabytków powinien dostać wersję elektroniczną i/lub wydruk.

    Jednocześnie przypominamy, że wersja elektroniczna (plik c:\program files\gez\gez_dat.mdb oraz pliki zawierające zdjęcia) powinny zostać przesłane do Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków)

     

  • W jakiej wersji należy wyeksportować plik, aby przekazać do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków?

    To zależy wyłącznie od porozumienia pomiędzy Państwem a WKZ. Może być wydruk kart lub dowolnie skonfigurowanych raportów albo też wersja elektroniczna w postaci całego programu lub jedynie plików z danymi albo eksportu danych do Excela lub Worda. Dane wprowadzone do bazy (przy instalacji standardowej) zawarte są w pliku C:\Program Filies\GEZ\Gez_dat.mdb. Plik ze zdjęciami prawdopodobnie definiowali Państwo sami - jego nazwę i lokalizację można podejrzeć w Menu Konfiguracja - Lokalizacja Plików. Teoretycznie te dwa pliki powinny wystarczyć. Można również przekazać plik C:\Program Filies\GEZ\Gez_setting.mdb, zawierający ustawienia definiowane przez użytkowników oraz stworzone przez nich listy i raporty.

     

  • Czy i w jaki sposób można uzyskać jakieś dodatkowe materiały informacyjne na temat programu GEZ?

    KOBiDZ nie udostępnia żadnych materiałów informacyjnych poza zamieszczonymi na niniejszej stronie ani też pełnej wersji demonstracyjnej z przykładowymi danymi.

     

    Zakres wprowadzanych danych (Obiekt)

  • Czy w GEZ mają znaleźć się tylko obiekty z Rejestru zabytków nieruchomych zamieszczonego na stronie internetowej KOBiDZ? Czy mogą być to obiekty nie wpisane do rejestru zabytków, ale wartościowe i w dobrym stanie, sprzed 1945r?

    Nie można ograniczać GEZ do rejestru zabytków. Według ustawy w skład GEZ winny wejść obiekty ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków (art. 22 p.4). Listę obiektów należy więc skonsultować z wojewódzkim konserwatorem zabytków bądź jego delegaturą.

    Rok 1945 nie jest cezurą. W GEZ mogą znaleźć się i zasługujące na ochronę obiekty młodsze.

     

  • Czy w gminnej ewidencji zabytków muszą znajdować się obiekty wpisane do rejestru zabytków?

    Tak. Dane o nich należy wprowadzić do bazy.

    Zarówno wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków, jak i wykaz obiektów objętych wojewódzką ewidencją zabytków na terenie danej gminy powinny zostać udostępnione przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, z którym należy uzgadniać wszelkie kwestie dotyczące merytorycznego zakresu gminnej ewidencji zabytków.
    Obiekty, które gmina uważa za zabytkowe, a które dotychczas nie znalazły się w wojewódzkiej ewidencji zabytków można - po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków -również wprowadzić do bazy GEZ.

     

  • Czy w gminnej ewidencji zabytków mogą znajdować się zabytki archeologiczne i ruchome?

    Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jasno określa zakres gminnej ewidencji zabytków;

    Art. 22
    5. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
    1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
    2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
    3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

    Artykuł 3 punkt 2 ustawy definiuje zabytek nieruchomy jako nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości. Zatem w skład gminnej ewidencji wchodzą budowle i założenia przestrzenne: zieleń, cmentarze jak również obiekty archeologiczne. W myśl artykułu 3 w/w ustawy, punkt 4 określa zabytek archeologiczny jako zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną, pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów, zatem ewidencjonowanie go w GEZ jest jak najbardziej zasadne. Gminna ewidencja zabytków nie obejmuje natomiast zabytków ruchomych.

     

  • Czy jeżeli obiekt wpisany do rejestru już nie istnieje, to należy go ująć w GEZ z adnotacją że nie istnieje, czy pominąć?

    Nie ma sensu ujmować w GEZ obiektów nie istniejących w momencie jej sporządzania. Należy natomiast przygotować odrębną listę obiektów wpisanych do rejestru zabytków a już nie istniejących i przekazać ją wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków.

     

    Zakres wprowadzanych danych (pola)

  • Które pola bazy są obowiązkowe?

    MIEJSCOWOŚĆ, KOD POCZTOWY, OBIEKT, MATERIAŁ ŚCIAN, STAN ZACHOWANIA, DATOWANIE, ROK OD, ROK DO

     

  • Jak wprowadzić obiekt, pomijając dane na temat konstrukcji, własności? W obecnej chwili, obiekty, pozostające w spisie zabytków nie posiadają tak szczegółowych informacji.

    Baza nie wymaga szczegółowych informacji na temat konstrukcji budowlanych. Można je umieszczać w polu UWAGI. Obowiązkowe jednak jest wypełnienie pola MATERIAŁ ŚCIAN - pominięcie go uniemożliwi zapisanie rekordu. Pole WŁASNOŚĆ nie jest obowiązkowe, więc można pozostawić je niewypełnione i w przyszłości uzupełnić. Przed przystąpieniem do pracy z programem należy przygotować odpowiednie materiały merytoryczne, pozwalające wprowadzić dane w polach obowiązkowych.

     

  • Co ma być zaznaczone w polach DATOWANIE i ROK OD..., ROK DO... gdzie trzeba wybrać datę ze słownika. I czy można zmienić hasło w słowniku, gdyż - jeśli ma to być oznaczenie powstania obiektu - to data nie zawsze wpasowuje się w zesłownikowane okresy?

    W pole DATOWANIE należy wpisać - w dowolnej formie, tzn. rok lub zakres albo tylko określenie wieku, połowy, ćwiartki itp - datę powstania obiektu oraz daty najważniejszych przebudów. Dla obiektów archeologicznych należy wpisać "brak danych". Pola DATA OD i DATA DO służą do wprowadzenia dat granicznych do wyszukiwania (dzięki temu pole datowanie może być wypełniane dość dowolnie). W pola te należy wpisać daty określające ćwierćwiecze powstania obiektu: DATA OD - jego początek, DATA DO - koniec. Ewentualnie w polu DATA DO można wpisać datę określającą koniec ćwierćwiecza ostatniej znaczącej przebudowy obiektu. Można stosować pewne przybliżenia. Dla obiektów archeologicznych należy wybrać ze słownika w obu przypadkach "ARCHEOLOGIA".

    Na przykład:
    DATOWANIE = 1907; DATA OD = 1900; DATA DO = 1925
    DATOWANIE = 3 ćw. XIII, XV, 1624-1645, XIX; DATA OD = 1250 DATA DO = 1650
    DATOWANIE =1809-1828; DATA OD = 1801 DATA DO = 1850

     

  • Na jakiej podstawie prawnej oparte jest wprowadzenie do GEZ informacji o numerach działek geodezyjnych?

    Jest to dodatkowa informacja uzupełniająca dane adresowe zabytku wprowadzona do GEZ z inicjatywy KOBiDZ. Pole to nie jest obowiązkowe i można go nie wypełniać pod warunkiem, że wymóg jego wypełnienia nie jest zawarty w indywidualnej umowie pomiędzy daną gminą a wykonawcą ewidencji.

     

  • Na jakiej podstawie prawnej wprowadza się do GEZ informacje o obiektach nie posiadających kart ewidencyjnych jeśli podstawą tworzenia GEZ jest ewidencja wojewódzka składająca się tylko z kart ewidencyjnych?

    Na mocy zdrowego rozsądku oraz szczegółowych uzgodnień z konserwatorem bądź delegaturą. W skład najszerzej pojętej ewidencji wchodzą karty (tzw. białe i starsze, tzw. zielone), fiszki adresowe oraz inne materiały i wykazy prowadzone przez wkz i delegatury.

     

    Obsługa programu

  • Problemy z instalacją programu (GEZ 1.0 - z płyty)

    Niestety mamy sygnały, że zdarzają się problemy z instalacją programu. W większości wypadków jest to skutek wadliwie wypalonej płyty. Należy spróbować zainstalować program z innego egzemplarza płyty lub ściągnąć wersję instalacyjną z niniejszej strony (GEZ 1.0) a następnie - w celu uniknięcia zgłoszonych przez poprzednich użytkowników problemów - doinstalować kolejne „łatki”. Egzemplarz płyty można uzyskać od Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków lub Działu Zabytków Nieruchomych KOBiDZ Najwygodniej jednak będzie zainstalować zintegrowaną ostateczną wersję programu GEZ 2.2

     

  • Jak można wprowadzić rekord, na przykład nr 2, pomiędzy pierwszy i trzeci w chwili, gdy komputer automatycznie nadaje mu kolejny nr 32?

    Automatycznie wprowadzanym numerem IDENTYFIKATORA nie należy się przejmować. Szczegółowe wyjaśnienia zawiera odpowiedź na pytanie o luki w numeracji (dział Varia). Generalnie przyjęto wprowadzanie uporządkowanych danych. Jeśli użytkownikowi bazy zależy na zmianie kolejności wyświetlanych (drukowanych w raportach) rekordów należy wykorzystać funkcję sortowania.

     

  • Nie można zapisać danych w rekordzie, jeśli nie jest on wypełniony do końca i wrócić do niego później, żeby uzupełnić. Po zamknięciu trzeba wszystko wpisywać jeszcze raz.

    Owszem. Można zapisać rekord i wrócić do niego później jednakże pod warunkiem wypełnienia wymienionych w instrukcji pól obowiązkowych (MIEJSCOWOŚĆ, KOD POCZTOWY, OBIEKT, MATERIAŁ ŚCIAN, STAN ZACHOWANIA, DATOWANIE, ROK OD, ROK DO). Rozwiązanie to zostało przyjęte z pełną premedytacją w celu wymuszenia wprowadzenia do bazy minimum niezbędnych danych na temat każdego obiektu. Pozostałe pola można uzupełnić później.

     

  • Mam problem z wstawieniem fot. w wersji GEZ 2.2, po zaznaczeniu pozycji i naciśnięciu „wstaw zdj.” pojawia się komunikat „najpierw zdefiniuj katalog”.

    Należy więc go zdefiniować. Jest to możliwe poprzez wejście z Menu Konfiguracja w Lokalizację Plików a następnie w oknie Katalog z Fotografiami wpisanie jego nazwy i ścieżki dostępu (np. C:\Program Files\GEZ\foto).

     

  • Co skopiować, by nie utracić wprowadzonych danych podczas aktualizacji programu?

    Program oszczędza wprowadzone dane, ale dla większej pewności przed instalacją wersji poprawionej proszę skopiować pliki:
    1. C:\Program\Files\GEZ\GEZ_dat.mdb (zawierający dane o obiektach)
    2.C:\Program Files\GEZ\GEZ_setting.mdb (zawierający ustawienia definiowane przez użytkowników programu indywidualne hasła, listy i raporty).
    3. plik zawierający zdjęcia (definiowany przez użytkownika)

     

    Wydruk kart

  • Program nie drukuje całej karty - pomija informacje zawarte w rubryce nr 18 (rodzaje zagrożeń). - wersja GEZ 1.1

    Błąd programu. Należy ściągnąć z niniejszej strony poprawkę GEZ 1.2. Najwygodniej jednak- w celu uniknięcia zgłoszonych przez poprzednich użytkowników problemów - zainstalować zintegrowaną ostateczną wersję programu GEZ 2.2

     

  • Przy wydrukach kart okazało się, że pole DATOWANIE jest w formularzu pojemne, ale drukuje się nie więcej niż 36 znaków. Czy można zwiększyć tę liczbę ? Niektóre obiekty mają wiele faz budowy.

    To co się drukuje na kartach GEZ jest określone wymiarami kartki A4 i rozmieszczonej na niej tabeli. I dlatego nic nie możemy tu zmienić. Zwiększona w wersji elektronicznej długość pola DATOWANIE wynika z założenia, iż podstawową formą wykorzystywania programu będzie praca z bazą danych, wobec której wydruk jest jedynie funkcją wtórną. Jeśli zależy Państwu przede wszystkim na wydruku, nie pozostaje nic innego jak ograniczyć długość zapisów, wskazując jedynie najistotniejsze fazy budowy.

     

  • Przy próbie wydrukowania kart nie drukują się zdjęcia. Wersja programu, którą mamy to 1.1 (system operacyjny Windows Vista).

    Proszę zainstalować wersję 2.2 dostępną na stronie http://gez.kobidz.pl . Podczas instalacji program powinien zachować dane, jednak proszę - na wszelki wypadek - skopiować uprzednio pliki wskazane w instrukcji. Poza tym proszę pamiętać, że program ma 2 opcje drukowania kart: ze zdjęciami i bez. Proszę zawsze sprawdzić, która jest ustawiona.

     

    Varia

  • Nie działa pomoc programu - przy próbie uruchomienia otwiera się okno dialogowe informujące o braku pliku „jeterr35.help”.

    Faktycznie go tam nie ma. Wskutek wymuszonego przyspieszenia prac, odstąpiono od przygotowania i dołączenia planowanego pliku pomocy. Zamiast niego opracowano jedynie instrukcje: obsługi programu i wypełniania pól bazy.

     

  • W instrukcji wypełniania pól bazy napisane jest, że istnieje możliwość wybrania 5 możliwości z podanej listy zagrożeń, tymczasem można wybrać wszystkie pod warunkiem, że żadne z nich nie będzie się powtarzać.

    Rzeczywiście. Jest to błąd w instrukcji, a nie w programie.

     

  • W miejscach wykasowanych rekordów pojawiły się luki w numeracji. Obecna liczba porządkowa ostatniego rekordu nie urzeczywistnia realnej ilości wprowadzonych zabytków.

    I tak ma być - por. „Instrukcja wypełniania pól bazy…” opis pola IDENTYFIKATOR; Pole to zawiera unikalny identyfikator obiektu i nie należy go traktować jak liczbę porządkową. Luki w numeracji wynikają z potrzeby docelowej centralizacji baz (włączenia wszystkich baz gminnych w jedną bazę centralną). Raz użyty identyfikator nie może być ponownie wykorzystany nawet po skasowaniu rekordu, gdyż przy kolejnej wymianie poprawionych danych pomiędzy centralą a gminą nie może identyfikować innego obiektu niż pierwotnie. Zmiana identyfikatorów spowodowałaby pomieszanie danych.

     

  • Jakie optymalne warunki techniczne muszą spełniać fotografie, aby bezpośrednio z pliku wprowadzać je do bazy? Jaka jest zalecana wielkość pliku i format zapisu?

    Baza przyjmuje najpopularniejsze formaty: jpg i bmp. Nie próbowaliśmy w żaden sposób ograniczać ich wielkości, odwołując się do rozsądku użytkowników i możliwości komputerów, na których pracują.

    Do celów GEZ nie jest wymagana ani najwyższa jakość, ani ściśle określona liczba zdjęć. Zatem rekordy można ograniczyć do jednego zdjęcia i minimalnych parametrów jakościowych.

     

  • W programie pojawia się niezgodność zapisów: tytuł "Materiał ścian" zmienia się w wydruku na "Materiał", a pozostaje wypełnienie z listy, np. "ceglane".

    Niezgodność nazwy pola z nagłówkiem rubryki w tabeli jest niedopatrzeniem produkcyjnym wynikającym z pośpiechu. Nie ma to wpływu na działanie programu. Nagłówek "materiał" w odniesieniu do podstawowego materiału ścian w przypadku budynków jest powszechnie przyjętym skrótem.

     

    Awarie

  • Przy próbie zapisu kolejnych danych pojawia się komunikat: OSIĄGNIĘTO MAKSYMALNY ROZMIAR BAZY DANYCH. (wersja programu 1.1)

    Należy pobrać z niniejszej strony i zainstalować kolejne „łatki” lub zintegrowaną wersję programu GEZ 2.2. To powinno rozwiązać problem.

     

  • Program był zainstalowany w kilku lokalizacjach i obsługiwany przez wielu użytkowników. W związku z tym powstało kilka baz accessowych. Chcielibyśmy je połączyć (zaimportować dane do jednej bazy).

    Nie przewidzieliśmy takiej możliwości. Program jest przeznaczony do instalacji i wypełnienia na jednym stanowisku lub kilku w przypadku instalacji sieciowej (wówczas dane wprowadzane ze wszystkich stanowisk są zapisywane w jednej bazie). W opisanej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest przepisanie rekordów do największej bazy. Istniejący mechanizm importu umożliwia jedynie pobranie danych przez centralę. Klucz podstawowy budowany jest jako ID rekordu (nadawany automatycznie przez program w trakcie wprowadzania danych) + ID miejsca wprowadzania (definiowanego przez użytkownika w momencie wyboru gminy). Tak więc jedna baza jest ściśle przypisana jednej gminie i w związku z tym wyłącznie ta baza może być pobrana przez centralę. Patrz również: uwagi o polu IDENTYFIKATOR

     

  • Bazę tworzyłem na komputerze z systemem Vista. Pojawił się poważny problem, gdyż komputer w gminie (Win XP) nie rozpoznaje zapisów pliku c:\programfiles\gez\gez_dat.mbd.

    Nie wszystkie pliki zapisane w systemie Vista są kompatybilne z systemem Windows XP, dlatego zalecamy pracę w dotychczasowym systemie. Pewnym rozwiązaniem może być wyeksportowanie danych z GEZ-u do pliku Word lub Excel, a następnie próba otwarcia tego pliku w systemie XP (program GEZ ma dość rozbudowane możliwości eksportu danych: wejście z paska przy otwartej liście) Jednak nie ma żadnej gwarancji, że wszystkie dane zostaną pomyślnie przeniesione, więc niewykluczone że niektóre informacje trzeba będzie przepisać.

     

    Opracowanie:
    Agata Kłoczko, Dział Ewidencji i Rejestru Zabytków KOBiDZ


  • © Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków